Prvi put otkrivene tajne mape: Zašto je CIA pomno špijunirala sve jugoslavenske republike?

Među državama koje su bile u fokusu Agencije nalazila se i SFRJ. Jugoslavija je pod naročitom lupom CIA bila tokom 80-ih i 90-ih godina.

 

 

Iako danas mnogi zamišljaju tajne agente kao likove iz filma o čuvenom Jamesu Bondu, istina je daleko jednostavnija. Umjesto specijalnih igrački, oružja, lasera i automobila koji ispaljuju rakete, obavještajcima su nerijetko glavno oruđe za rad bile mape i karte.

 

Tome svjedoče i dokumenta CIA, sa kojih je poslije 75 godina konačno skinuta oznaka tajnosti. U čast 75. rođendana svog kartografskog odjeljenja, američka agencija prvi put je javnosti otkrila veliki broj mapa koje su pravili njeni agenti, i koji na dosad nepoznat način pokazuju kako je CIA tada gledala na svijet.

 

Među državama koje su bile u fokusu Agencije nalazila se i SFRJ. Jugoslavija je pod naročitom lupom CIA bila tokom 80-ih i 90-ih godina.

mapa-sfrj-cia

 

Kolekcija objavljenih mapa otkriva i kako su SAD nadzirale i gledale svijet kroz decenije. Tokom četrdesetih naglasak je bio na Njemačkoj i Pacifiku, odnosno Japanu. Nakon Drugog svjetskog rata, pažnja je preusmjerena prema Sovjetskom Savezu, Vijetnamu i Bliskom istoku.

 

Moglo bi se reći da su ove mape imale važnu ulogu u oblikovanju politike i istorije 20. vijeka. Cijelu galeriju objavljenih mapa možete pogledati na CIA profilu na Flickru, a kao što možete vidjeti, devedesetih i osamdesetih CIA je pomno promatrala Jugoslaviju i njene tadašnje republike.

 

CIA predvidjela raspad SFRJ još 1970-ih

Američka Centralna obavještajna agencija (CIA) još krajem 1970. godine je nagovijestila raspad bivše Jugoslavije, navodeći da su republike i pokrajine te države, opisane kao “svojevrsna izmošljotina 20. vijeka”, ustvari odvojene nacije, različitih istorija, etničkog i kulturnog sastava.

 

Zaključci CIA navedeni su u izvještaju načinjenom 20. novembra 1970. godine, koji je, prema američkom zakonu o dostupnosti informacija, tek nekoliko godina dostupan širokoj javnosti, u sklopu čitavog niza dokumenta koji se odnose na razne sumnjive aktivnosti te agencije, ali i ozbiljne analize odnosa snaga u tadašnjem Sovjetskom Savezu, Kini ili bivšoj Jugoslaviji.

 

– Glavno pitanje je opstanak federacije. Postoji ozbiljan potencijal za katastrofu – navodi se u izveštaju CIA koji je potpisao šef službe za specijalna istraživanja Hal Ford. U izvještaju se, takođe, razmatraju moguće posljedice eventualnog otcepljenja Hrvatske, vojne uprave pod kontrolom Srba i sovjetske intervencije, koja bi, možda, slijedila takav razvoj događaja.

 

CIA je ukazala na ozbiljne razlike između Slovenije i Hrvatske, “katoličkih i najrazvijenijih” republika tadašnje federacije, označujući Zagreb kao “izvor konstantnih tenzija” u SFRJ.

 

Određujući odnos snaga među republikama, CIA je Bosnu i Hercegovinu i Grnu Goru stavila na stranu Srbije, dok se Hrvatima i Slovencima “približila” Makedonija. Hrvati su, tako, opisani kao “militantni nacionalisti”, od kojih se izdvajaju “kosmopolitski” Dalmatinci.

Prvi put otkrivene tajne mape: Zašto je CIA pomno špijunirala sve jugoslavenske republike?

| FOTO/VIDEO, Slider, Zanimljivosti |
About The Author
-